مروری بر

ممنوعات غذایی از نظر طب سنتی

با روشهای طبخ ناسالم، مواد غذایی مضر و ظروف نامناسب آشنا شده و جایگزین سالم آنها را بشناسیم.

ممنوعات غذایی از نظر طب سنتی

آنچه در اینجا می خوانید تنها بخشی از اطلاعات راجع به ترکیبات سمی، خطرناک و مضر پیرامون زندگی ماست که متاسفانه بر حسب عادات نادرست اکتسابی، کمتر به آن توجه نموده و یا به خاطر مشغله های زندگی امروز گاهی اجتناب از آن ناممکن به نظر می آید ولی با توجه به افزایش میزان سرطان و بیماری های صعب العلاج دیگر در این سال ها، نقش تغذیه و توجه به آن در پیشگیری از این بیماری ها بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. امید است با رعایت هر چه بیشتر این موارد، بتوانیم در پرتو غذاهای پاک و سالم، زندگی توام با سلامتی داشته باشیم.

 

روغن نباتی و کره گیاهی

مصرف این روغن ها در بدن باعث رسوب کلسترول در دیواره رگ ها، تنگی عروق قلب، افزایش فشار خون و افزایش کلسترول بد (LDL) و کاهش کلسترول خوب (HDL) می شود. همچنین اسید های چرب ترانس موجود در این روغن ها، در ایجاد زخم های گوارشی، اختلال در سوخت و ساز گلوکز و افزایش التهاب بدن نقش اساسی دارند.

توصیه می شود به جای استفاده از آنها از روغن های حیوانی یا روغن زیتون، کنجد، هسته انگور، ذرت، آفتابگردان طبیعی بر اساس مزاج استفاده شود. در مطالعه ای که در سال 1385 در استان گلستان صورت گرفت مشاهده شد که در کسانیکه بیشتر غذاهای خود را به صورت سرخ کرده مصرف می کنند، احتمال ابتلا به سرطان روده بزرگ و مقعد بیشتر است.

 

سرخ کردن

با سرخ کردن دمایی بالاتر از 150 درجه سانتی گراد به وجود می آید که باعث می شود بخش عمده ای از املاح معدنی، ویتامین ها و آنزیمهای مفید و مهم غذایی از بین برود. غذاها در اثر سرخ کردن، دیر هضم شده، سیستم گوارش بدن را مختل و آن را خسته و فرسوده می کنند.

توصیه می شود به جای آن از کباب، بخارپز یا آب پز کردن غذاها استفاده شود.

غذاهای پرچرب

مصرف زیاد از حد روغن باعث بروز اضافه وزن و چاقی شده و امکان افزایش کلسترول را فراهم می کند. همچنین خطر ابتلا به انواع بیماری ها را افزایش می دهد. در مطالعه ای که در تهران بر روی افراد با تحرک کم صورت گرفت، مشاهده شد که مصرف غذاها و شیرینی جات و دسرهای پرچرب باعث افزایش احتمال چاقی و پرفشاری خون در افراد می شود.

نوشیدنی های صنعتی

این نوشیدنی ها باعث پوسیدگی دندان، چاقی، سوء تغذیه، سنگ کلیه، چین و چروک پوست، پوکی استخوان، بیماری های کبدی، دیابت، آلرژی، کاهش حافظه، بیماری های قلبی و عروقی و ... می شود. علاوه بر رنگ ها، اسانس ها، شیرین کننده های مصنوعی و مواد ناسالم دیگر به کار رفته در آبمیوه ها و نوشیدنی های صنعتی ، بسیاری از آنها در بطری های پلاستیکی هستند که این بطری ها دارای ماده ای به نام بیس فنول A هستند. این ماده مختل کننده عملکرد غدد درون ریز است که ممکن است بر روی عملکرد تیروئید در انسان، به خصوص در جنین اثر داشته باشد. این ماده همچنین ممکن است نیمه عمر T4 سرم را از طریق فعال نمودن آنزیم های کبدی کاهش دهد. این ماده بایستی از رژیم غذایی حذف شود.امروزه استفاده از نوشیدنی های انرژی زا در بین مردم به خصوص جوانان و نوجوانان متداول شده است. تحقیقات نشان می دهد که در ترکیب برخی از این نوشابه ها کافئین با مقادیر بالا و عصاره گیاه گوارانا وجود دارد که اعتیاد آور است. کافئین به سرعت بعد از نوشیدنی جذب شده و به بافت های بدن می رسد. کافئین با مقادیری که در این نوشابه ها موجود است می تواند باعث ایجاد علائمی از قبیل تهوع و تپش قلب در فرد مصرف کننده شود که بیماران قلبی یا دارای سابقه تشنج در معرض خطر بیشتری قرار دارند. مصرفق زیاد نوشابه  های انرژی زا موجب تهوع، اسهال و استفراغ، نفخ، دل درد، بی خوابی، ناراحتی معده و تحریک پذیری می شود. این نوشیدنی ها با مقادیر بالای انرژی معمولا حاوی سطح بالایی از مواد قندی می باشند و می توانند باعث بروز چاقی، پوسیدگی دندان و عوارض دیگر شوند.

توصیه می شود به جای نوشیدنی های صنعتی از انواع شیرهای گیاهی مانند شیر بادام، شیر گردو، شیرپسته، شیرخرما یا از انواع شربت های طبیعی نظیر شربت عسل یا آب لیموترش تازه، شربت عسل با عرق بهارنارنج، شربت شاه توت، شربت توت فرنگی، انواع دم کرده های گیاهی سنتی و... استفده شود.

 

شیرین کننده های مصنوعی

ساکارز موجود در آنهابیماریهای متعددی به وجود می آورد که برخی از آنها عبارتند از سرکوب سیستم ایمنی بدن، برهم زدن تعادل املاح و مواد معدنی در بدن، کاهش انعطاف پذیری و عملکرد بافته ها، افزایش بیماریهای قلبی عروقی، افزایش چربی و فشار خون، چاقی، کاهش ویتامین E ، کاهش توانایی عملکرد آنزیم ها، کاهش ظرفیت یادگیری (حافظه)، برهم زدن تعادل هورمون ها از جمله هورمون رشد، دیابت، یبوست، سرطان پروستات، پستان، تخمدان، رکتوم، سنگ کیسه صفرا و سنگ کلیه، آسم و آلرژی، میگرن و انواع سردردهای شدید، کیست تخمدان، افزایش هورمون استروژن در مردها، نازایی و پیری زودرس....

امروزه انواعی از شیرین کننده های مصنوعی در ترکیب مواد غذایی صنعتی و داروهای شیمیایی مورد استفاده قرار می گیرند. این شیرین کننده ها با ایجاد تغییر در ذائقه انسان باعث پرخوری و چاقی می شوند. بعضی از این شیرین کننده ها، مانند آسپارتام با ایجاد تغییرات هورمونی باعث بروز افسردگی در فرد می شوند.

توصیه می شود به جای آنها از عسل، شکر سرخ، توت، مویز و سایر شیرینی های طبیعی استفاده شود.

تنقلات مصنوعی

تنقلات مصنوعی از قبیل پفک، بیسکویت، شکلات، آب نبات، یخمک، نوشمک، چیپس، کیک، کاکائو، کلوچه، آدامس، امثال آنبه دلیل داشتن مواد نگه دارنده و یا بکینگ پودر و جوش شیرین باعث کم اشتهایی، ناراحتی های عصبی، آلرژی پوستی و تنفسی، ریزش موضعی مو، متوقف ساختن رشد کودکان، کیست های تخمدان، نازایی، سرطان و ... می شود. جویدن آدامس باعث تحریک دائم سیستم گوارشی و ترشح اسید معده می شود که می تواند منجر به بروز زخم معده شود.

در مطالعه ای در شهر یزد مشاهده شد که مصرف بالای چیپس و پفک به اضافه وزن و چاقی بیش از حد کودکان دبستانی منجر می شود.

توصیه می شود به جای استفاده از آنها از عسل طبیعی، شکر سرخ، شیره خرما و انگور، مارمالاد، شیرینی ها، حلوا، مویز، خرما، انجیر خشک، برگه زردآلو و هلو، چهار مغز (بادام، پسته، فندق و گردو، استفاده کنید. به جای آدامس مس توان از سقز و انواع صمغ های گیاهی نظیر کندر استفاده کرد.

 

بستنی و فالوده های صنعتی

یخ موجود در بستنی، فالوده، یخمک، نوشمک و غیره می تواند باعث دیسک کمر، ضعیف شدن اعصاب رحم، سقط جنین، نازایی،ضعف سیستم مغزی نخاعی و غیره شود. کربوکسی متیل سلولز موجود در بستنی که در کارخانه های صنعتی به عنوان حجم دهنده و تغلیظ کننده، به جای پودر ثعلب به کار می رود می تواند باعث بیماری صرع، دردهای شدید ناحیه لگن بخصوص درد دوران عادت ماهیانه و ... می شود

توصیه می شود به جای آنها از فالوده و بستنی های سنتی استفاده شود.

 

آب یخ

نوشیدن آب یخ، تغییر ناگهانی در دمای بدن و معدهایجاد کرده باعث غلیظ شدن شیره معده، از دست رفتن املاح موجود در خون و عدم تعادل سدیم و پتاسیم در بدن شده که می تواند منجر به صدمه به سیستم عصبی و کبد و کلیه می شود. طب سنتی یخ را سودازا دانسته حتی اگر درون آب ذوب شود باعث بسیاری از بیماریهای سوداوی می شود.

توصیه می شود به جای آن از آب خنک به همراه یک عدد لیموترش تازه استفاده شود. برای خنک کردن آب می توان از یخچال و یا آب سردکن های دو جداره که در فضای خارجی آن یخ قرار می گیرد (یخ با آب تماس ندارد) استفاده کرد.

 

فرآورده های گوشتی صنعتی

برای تهیه سوسیس، کالباس و همبرگر روش های مختلفی وجود دارد، یکی از روش های شایع امروزی بویژه در ایران، استفاده از ماده خامی به نام خمیر مرغ می باشد. خمیر مرغ همان پس مانده های مرغ نظیر پوست، اسکلت و اجزای غیر قابل مصرف آن می باشد که از مکان هایی نظیر اغذیه فروشی ها و رستوران ها جمع آوری شده و به صورت های غیر بهداشتی به کارخانه ها منتقل شده و توسط دستگاهی بنام بادرچرخ و تبدیل به خمیر مرغ می گردند. در پژوهشی که در سال 1385 بر روی 100 نمونه از این فراورده های غذایی ارسالی از طرف سازمان دامپزشکی کشور و با استفاده از استانداردهای موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی کشور انجام گرفت، آلودگی میکروبی بسیار بالایی به انواع میکروب ها از جمله سالمونلا، اشرشیاکولی، استاف اورئوس و ... در این محصولات مشاهده شد. بهخ علاوه نیترات سدیم موجود در این فرورده ها در بدن با گلوبین موحود در خون ترکیب و ماده ای به نام نیتروزامین ایجاد می کند که موجب بروز سرطان معده می شود. ترکیب نیترات سدیم با اسید کلریدریک معده باعث ایجاد اسید نیتروز و نمک طعام می شود. اسید نیتروز در بدن به دو موتازن شیمیایی به نام گزانتین و هیپو گزانتین تبدیل شده که بی شک از تخریب کنندگان زنجیره DNA و توالی اسیدهای آمینه بوده و منجر به بروز انواع سرطان می شود. همچنین فسفات موجود در آنها با ایجاد اختلال در جذب کلسیم خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش می دهد. نمک و چربی زیاد موجود در آنها نیز خطر ابتلا به فشارخون و بیماری های قلبی، عروقی را بالا می برد.در یک پژوهش در ایران چند نوع از پرمصرف ترین غذاهای آماده شامل انواع سوسیس، کالباس، همبرگر، پیتزا از سوپرمارکتها و رستورانها تهیه گردید. 10 گرم از هر نمونه جهت تعیین چربی کل و اندازه گیری اسیدهای چرب موجود در این فراورده ها مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که محتوای اسیدهای چرب ترانس موجود در غذاهای آماده ایرانی بسیار بالاتر از حد مجاز می باشد که باعث تشدید اثرات سوء آن بر سلامتی می شود. وجود چاشنی های متعددی مانند سیر زیاد (30-60درصد)، زیره، فلفل سیاه و سفید و سایر ادویه های تند بر روی کبد اثرات تخریبی داشته و انواع ناراحتی های پوستی مانند آکنه را ایجاد می کند. مصرف گوشتهای فراوری شده (سوسیس، کالباس، کنسرو و...) با افزایش خطر سکته مغزی همراه است. نمک سود کردن و فریز کردن گوشت، از خاصیت آنتی اکسیدانی آن می کاهد.

ساندویچ و پیتزا

ساندویچ و پیتزا به خاطر داشتن سوسیس و کالباس بیماری های مختلفی را باعث می شوند. خمیر پیتزا چون از آرد نول تهیه می شود، بعد از مصرف در روده تبدیل به قند شده و تولید الکل می کند که می تواند منجر به بیماری میگرن شود. از دیگر عوارض نتاشی از این غذاها بیماری های پوستی؛ عصبی و یبوست است که خود عوارضی مانند بواسیر، شقاق مقعد و بیماری کولیت یا قولنج روده و... را به دنبال دارد.

نکته: پنیر پیتزا و پنیرهای مشابه آن، که در اثر ماندن و تخمیر زیاد حالت کش دار پیدا می کنند سودازا می باشند.در مطالعه ای در فرانسه در سال 2009 مشاهده شد که مصرف انواع پیتزا، پاستا، سس مایونز و انواع طعم دهنده های صنعتی با افزایش خطر سرطان پستان در سنین یائسگی همراه است.

توصیه می شود به جای آن از فلافل که از غذاهای مفید و سنتی ایران می باشد استفاده شود (به شرط اینکه روغن آن نسوخته باشد).

غذاهای مانده، بیات و فریز شده

 

غذاهای فریز شده آرام آرام ماهیت ماده غذایی خود را از دست داده و خواص آنها کمتر شده و حتی طعم آنها نیز تغییر خواهد کرد. انجماد، دشمن اصلی ویتامینها به ویژه ویتامین E می باشد. غذاهای مانده، بیات و فریز شده سودازا بوده و باعث بروز انواع بیماریهای روانی و روحی ، غلظت خون، بیماریهای پوستی و غیره می شود. توصیه می شود به جای استفاده از آنها از سبزی ها و حبوبات خشک کرده و یا گوشت و غذاهای تازه استفاده شود.

 

غلات تصفیه شده

 

نتایج تحقیقاتی در ایتالیا حاکی از آن است که رژیم غذایی حاوی مقادیر زیادی غلات بدون سبوس و به خصوص نان سفید، باعث افزایش ابتلا به سرطان کلیه می شود. آرد سفید و آرد برنج (بدون سبوس) و تمام غذاهایی که با این دو ترکیب تهیه می شوند از غذاهای افزایش دهنده چربی های خون به شمار می آیند.

توصیه می شود به جای آنها از آرد گندم، جو، برنج سبوس دار استفاده شود و به جای برنج سفید و آبکشی می توان از کته با شوید (شوید پلو) یا زعفران و زیره استفاده کرد.

تذکر: در برخی از رستورانها به برنج سفید زاج می زنند تا قد بکشد و شفاف شود در حالیکه زاج، موجب شکنندگی عروق می شود.

 

سس (مایونز، کچاپ، گوجه فرنگی ...)

 

سس حاوی زرده تخم مرغ، روغن مایع، ادویه های مختلف بوده که مصرف بی رویه این گونه مواد مشکلات زیادی مانند سنگ های صفراوی، ناراحتی های کبدی، آلرژی، چرب شدن سریع پوست و مو و مهم تر و خطرناک تر از همه گرفتگی عروق کرونر قلب در بدن ایجاد می کند. در پژوهش که در سال 2004 در آمریکا صورت گرفت، مشاهده شد که مصرف غذاهای پرچرب از جمله سس مایونز باعث افزایش خطر بروز سرطان روده بزرگ در افراد سالم می شود.

 

ادویه های تند

 

ادویه ها اگر به مقدار کم مصرف شوند مساله ای ایجاد نمی کنند اما چون جزء داروهای غذایی محسوب می شوند بر روی بدن اثر دارویی داشته و باعث تغییر در کیفیت بدن می شوند و اگر به طور مرتب و زیاد استفاده شوند می توانند باعث ناراحتی های پوستی و آلرژی های شدید، آسم، غلظت خون، خارش چشم و التهاب کبد شوند.

 

نمک زیاد

 

استفاده مداوم از چاشنی های شور مضر و سودازا بوده و سلامتی انسان را به خطر می اندازد و بهتر است بیش از مقدار لازم (6 گرم در روز) استفاده نشود. دریافت زیاد نمک اثرات مضری بر سلامتی دارد که مهم ترین آنها فشارخون، پوکی استخوان، سرطان معده، آسم، بیماری کلیوی و احتباس مایعات بدن می باشد.

توصیه می شود طبق سفارش بزرگان نمک را قبل و بعد از غذا مزمزه کرده که باعث رفع صدها بیماری می شود نه اینکه آن را به غذا اضافه کرده و مشکلات زیادی ایجاد کنیم.

 

ترشی و سرکه های صنعتی

 

مصرف این ترشی ها اشتهای کاذب ایجاد نموده و باعث پرخوری گشته می تواند موجب ناراحتی های گوارشی مانند زخم معده و اثنی عشر شود. همچنین افرادی که بطور مداوم از این قبیل مواد استفاده می کنندبه دلیل غلبه سردی مستعد ابتلا به بیماریهای استخوانی و مفصلی، ضعف اعصاب، صرع، ناتوانی قوای جنسی و سستی آلت تناسلی می باشند.

توصیه می شود به جای استفاده از آنها از ترشی های گیاهی، آب لیمو ترش تازه، سرکه های طبیعی مانند سرکه سیب، انگور و غیره و همچنین زیتون پرورده استفاده شود.

 

شیر و فراورده های لبنی

شیر و سایر مواد لبنی پاستوریزه به دلیل از دست دادن بیش از حد چربی و وجود مواد نگهدارنده، طبعی سرد و تر داشته و می توانند باعث ایجاد عوارض مختلفی از جمله سر درد، خواب آلودئگی، فراموشی، بیماریهای گوارشی و کولیت، روماتیسم و... شوند و استفاده از آنها برای بیماران بلغمی و مبتلایان به بیماریهای مفصلی ممنوع است.

توصیه می شود به جای آنها از لبنیات محلی به همراه مصلحات آن استفاده شود. مصرف محصولات لبنی ارگانیک و طبیعی نسبت به انواع غیرارگانیک، فرد را با خطر کمتری از ابتلا به اگزما و بیماریهای دیگر مواجه می کنند.

 

ظروف

  • ظروف مسی و روی به دلیل آزاد کردن این عناصر با ارزش به درون غذا باعث تاثیر در عملکرد سیستم مغز و اعصاب و غدد درون ریز بدن می شوند. یکی از اشکالات ظروف مسی اکسید شدن آنهاست که بسیار خطرناک است و باید به موقع قلع اندود و یا به اصطلاح سفید شود.
  • ظروف سفالین زرد رنگ که در قدیم از آنها استفاده می شد بهترین نوع ظروف برای پخت و پز و نگهداری غذا هستند.
  • ظروف لعابی از کیفیت خوبی برخوردارند.
  • ظروف چینی یکی از بهترین ظروف غذا می باشند.
  • ظروف چوبی اگر از مواد مناسبی تهیه شوند برای انواع غذاهای سرد بسیار مناسب هستند.
  • ظروف چدنی هنگام طبخ، با مواد غذایی ترکیب نمی شوند و این مسئله از نظر بهداشتی فوقالعاده لازم است.
  • ظروف بلورین و پیرکس اگر از مواد خوب تهیه شده باشند استفاده از آنها مانعی ندارد و کاملا بهداشتی است.
  • امروزه  ملامین ها از مهجورترین ظروف هستند. اما با وجود کاهش تولید ملامین هنوز در بسیاری از خانه ها چند دست بشقاب و کاسه ملامین پیدا می شود و اغلب افراد از این ظروف برای پیک نیک استفاده می کنند. ظروف ملامین به دلیل اینکه از مواد حلقوی یا آروماتیک ساخته می شوند برای سلامتی مضر هستند. برای کم کردن ضرر آن در کارخانجات تولید این ظروف موقع پخت قطعه بر روی آنها رویه لعابی داده می شود. اما درهنگام مصرف، موقع شستن این ظروف (به خصوص اگر با سیم ظرفشویی شسته شوند) و یا موقع بریدن غذا یا میوه با چاقو در این ظروف بریدگی هایی ایجاد می شود که باعث آسیب دیدن رویه لعابی شده و علاوه بر این موجب تجمع میکروب در آن بریدگی ها می شود که هر دو این موارد سلامتی را به مخاطره می اندازند.
  • ظروف آلومینیومی هنگام پخت یون های آزاد به غذا اضافه می کنند که می توانند منجر به بروز بیماریهایی مانند آلزایمر، راشی تیسم، کم خونی، اختلالات گوارشی و ... شود. بعلاوه نگهداری مواد غذایی شور یا ترش نیز در ظروف آلومینیومی صحیح نیست.
  • ظروف استیل سبب ورود سرب به غذاها شده و سرطان زا شناخته شده اند.
  • ظروف تفلون عموما بهداشتی نیستند زیرا تفلون ماده ای است شیمیایی به نام "پلی تترافلئورو اتیلن" که به صورت روکش برای ظروف آلومینیومی استفاده می شود و هنگام طبخ به مرور وارد غذا شده و همراه آن خورده می شود. در تهیه ظروف تفلون از کادمیوم هم استفاده می شود که از فلزات سنگین بوده و به مرور وارد غذا شده باعث بروز سرطان، کوتاهی قد، ضایعات پوستی می شود. علاوه براین کادمیوم در سنتز هموگلوبین دخالت کرده و منجر به کم خونی می شود.
  • ظروف پلاستیکی و یکبار مصرف معمولا بهداشتی نیستند و در کودکان و بزرگسالان ایجا آلرژی و حساسیت می کنند.

ظروف نقره بهداشتی نبوده و عمده مضرات آنها ترکیب شدن با غذاست. به عنوان مثال اگر قاشق نقره ای را در زرده تخم مرغ فرو کنیم به سرعت اکسیده شده و تغییر رنگ می دهد.

 

منبع: تغذیه در طب ایرانی، اسلامی( تالیف: دکتر غلامرضا کردافشاری)

دیدگاه تان را بیان نمایید

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.