مروری بر

سرطان تخمدان

آشنایی با علائم و نشانه ها، روشهای تشخیص، عوامل ایجاد کننده و درمانهای سرطان تخمدان

سرطان تخمدان

سرطان تخمدان چیست؟

تحقیقات نشان داده اند که این سرطان از لوله های فالوپ آغاز شده و به سمت تخمدان ها حرکت می کند، این اندام های دوگانه(تخمدانها) در زنان مسوول تولید تخمک بوده و منبع اصلی تولید هورمونهای زنانه استروژن و پروژسترون می باشند. درمانها برای سرطان تخمدان در سالهای اخیر بسیار موثرتر شده است و بهترین نتیجه ها زمانی حاصل می شود که بیماری در مراحل اولیه باشد.

علائم سرطان تخمدان

علائم شامل:

  • نفخ و فشار در شکم
  • درد در ناحیه شکمی یا لگن
  • احساس پری زیاد بلافاصله بعد از وعده های غذایی
  • تکرر ادرار

این علائم می تواند توسط مشکلات دیگر غیر از سرطان نیز ایجاد گردد. اگر این علائم بیش دو سه هفته دوام داشته باشند، بایستی برای بررسی های بیشتر حتما به پزشک متخصص مراجعه شود.

عامل خطر: تاریخچه خانوادگی

احتمال ابتلای سرطان تخمدان در زنانی که در بستگان نزدیکشان سابقه سرطان تخمدان، سینه یا روده را داشته اند بسیار بیشتر است.محققان معتقدند که تغییرات ژنتیکی به ارث رسیده مسوول 10 درصد از سرطان های تخمدان می باشند. در موارد ژنتیکی، جهش یافتن ژنهای BRCA1 و BRCA2 مسوول ایجاد این سرطان می باشد، همچنین این ژنها با سرطان سینه نیز مرتبط هستند.زنانی که سابقه خانوادگی قوی این سرطان را دارند باید بطور مرتب به پزشک متخصص مراجعه و از این سرطان پیشگیری کنند.

عامل خطر: سن

قوی ترین ریسک فاکتور برای سرطان تخمدان سن می باشد. احتمال پیشرفت این سرطان در زنانی که وارد دوران یائسگی شده اند بیشتر است. استفاده از درمان هورمونی بعد از یائسگی ممکن است احتمال ابتلا به سرطان را افزایش دهد. به نظر می رسد در زنانی که استروژن را بدون پروژسترون برای حداقل 5 تا 10 سال دریافت کرده اند، این احتمال قوی تر باشد. پزشکان مطمئن نیستند که ترکیب استروژن و پروژسترون هم به همان اندازه ریسک ابتلا به سرطان را افزایش می دهد یا نه.

عامل خطر:چاقی

زنان چاق  نسبت به زنان دیگر احتمال بیشتری دارد که به سرطان تخمدان مبتلا شوند. و نرخ مرگ و میر بر اثر سرطان تخمدان در زنان چاق در مقایسه با زنان غیر چاق  بیشتر است. به نظر می رسد که سنگین ترین زنان خطر ابتلای بیشتری داشته باشند.

تست ها و آزمایشهای تشخیصی سرطان تخمدان

راه آسان و قابل اعتمادی برای تشخیص سرطان تخمدان وجود ندارد اگر فرد مورد نظر هیچ علائمی را نداشته باشد. هرچند، 2 راه  برای آزمایش و تشخیص سرطان تخمدان در طی یک چکاب روتین و معمولی که متخصص بیماریهای زنان تجویز کرده است، وجود دارد.یکی از این روشها آزمایش خون برای  اندازه گیری میزان بالا رفتن پروتئینی به نام CA-125 در خون می باشد. راه دیگر سونوگرافی از تخمدانها می باشد.

تشخیص سرطان تخمدان

تست های تصویری نظیر سونوگرافی یا سی تی اسکن می توانند به نشان دادن جرم یا توده در  تخمدان کمک کنند. اما این اسکن ها نمی توانند تعیین کنند که آیا این ناهنجاری سرطان است یا نه. اگر این توده مشکوک به سرطان باشد، قدم بعدی معمولا عمل جراحی برای برداشتن بافت مشکوک می باشد. نمونه ای از این توده برای آزمایشهای بیشتر به آزمایشگاه فرستاده می شود. به این روش بیوپسی گفته می شود.

مراحل سرطان تخمدان

جراحی اولیه سرطان تخمدان کمک می کند که پزشکان میزان گسترش سرطان را متوجه شوند که توسط این مراحل تعیین می گردد:

مرحله اول:  محدود به یک یا هر دو تخمدان

مرحله دوم: انتشار یافته به رحم و اندام های مجاور

مرحله سوم: انتشار یافته به گره های لنفاوی یا بافت همبند شکمی

مرحله چهارم: انتشار یافته به اندام های دور نظیر شش ها یا کبد

انواع سرطان تخمدان

اکثر سرطان های تخمدان از نوع توده سرطانی اپی تلیالی تخمدان است. اینها تومورهای بدخیمی هستند که از سلولهای روی سطح تخمدان به وجود می آیند. برخی تومورهای اپی تلیالی  اصلا  سرطانی نیستند. اینها به عنوان تومورهای با پتانسیل بدخیمی پایین(LMP) شناخته می شوند. تومورهای LMP خیلی آرام رشد کرده و از دیگر فرم های سرطان تخمدان خطر کمتری دارند.

نرخ بقا   سرطان تخمدان

سرطان تخمدان می تواند یک تشخیص وحشتناک و هراس آور باشد، با نرخ بقای نسبی 5 سال که بین  18 تا 89 درصد برای توده های اپی تلیالی تخمدان متغیر می باشد و بستگی به مرحله سرطان دارد. برای تومورهای LMP نرخ بقای نسبی 5 سال از 99 تا 77 درصد متغیر است.

جراحی سرطان تخمدان

جراحی برای تشخیص سرطان تخمدان و تعیین مرحله سرطان انجام می شود، اما این می تواند اولین مرحله درمان نیز باشد. هدف برداشتن توده سرطانی تا حدی که امکان دارد است. این ممکن است ساده و شامل خارج کردن تخمدان و بافت نزدیک آن در مرحله اول سرطان باشد. در مراحل پیشرفته تر، ممکن است برداشتن هر دو تخمدان همراه با رحم و بافتهای اطرافش ضروری باشد.

شیمی درمانی

در تمام مراحل سرطان تخمدان، شیمی درمانی معمولا بعد از عمل جراحی انجام می شود. در این فاز از درمان از داروهایی برای هدف گیری کردن و کشتن بافتهای سرطانی باقی مانده در بدن استفاده می شود. داروها ممکن است به صورت خوراکی، تزریق وریدی  یا مستقیما به شکم تزریق گردند. زنانی که تومورهای LMP  داشته اند به شیمی درمانی نیاز ندارند مگر اینکه تومور بعد از جراحی دوباره رشد کند.

هدف درمانی

محققان در حال کار بر روی درمانهایی هستند که مسیر رشد سرطان تخمدان را هدف گیری کند. فرایندی به نام آنژیوژنز در تشکیل رگهای خونی جدید برای تغذیه تومور سرطانی دخیل است. دارویی به نام آواستین این فرایند را بلوکه و متوقف می کند، و باعث می شود تومورها کوچک شده و رشدشان متوقف شود. آواستین برای دیگر انواع سرطان نیز مورد آزمایش قرار گرفته است، اما محققان سرطان تخمدان هنوز در حال آزمایش این درمان هستند چون می تواند عوارض جانبی جدی به دنبال داشته باشد.

یائسگی زود هنگام بعد از درمان

زمانی که هردو تخمدان برداشته می شوند، بدن دیگر قادر به تولید استروژن نخواهد بود. این امر یائسگی را تسریع می کند، بدون توجه به اینکه بیمار چقدر جوان باشد. افت هورمونهای زنانه می تواند همچنین احتمال ابتلا به برخی بیماری ها نظیر پوکی استخوان را افزایش دهد. مراجعه منظم بیمار برای بررسی های دوره ای بعد از درمان سرطان تخمدان بسیار حیاتی و ضروری می باشد.

بعد از درمان: تحرک داشته باشید

بیماران ممکن است فکر کنند که زمان طولانی طول می کشد تا دوباره انرژی شان را برای بازگشت به زندگی عادی بعد از درمان پیدا کنند.خستگی مفرط یکی از مشکلات شایع بعد از درمان سرطان می باشد. شروع یک برنامه ورزشی ملایم و سبک یکی از موثرترین راههای احیای انرژی و بهبود عاطفی و امید به زندگی فرد می باشد. در این مورد با پزشک خود مشورت کنید تا فعالیت های ورزشی  مناسب برای شرایط شما را تعیین کند.

کاهش دهنده خطر: بارداری

زنانی که تجربه بارداری را داشته اند کمتر از زنانی که این تجربه را نداشته اند احتمال ابتلا به سرطان تخمدان را دارند. به نظر می رسد که این ریسک با هر بار بارداری کاهش می یابد و شیردهی برای محافظت بیشتر توصیه می شود.

کاهش دهنده خطر: قرص های ضد بارداری

سرطان تخمدان در زنانی که قرص های ضد بارداری مصرف کرده اند معمولا کمتر ایجاد می شود. زنانی که از این قرص ها به مدت  حداقل 5 سال استفاده کرده اند نسبت به زنانی که اصلا از این قرص ها مصرف نکرده اند،  حدود 50 درصد کمتر احتمال دارد که به سرطان تخمدان مبتلا شوند. مانند بارداری، قرص های ضد بارداری از تخمک گذاری جلوگیری می کنند. برخی از محققان معتقدند که تخمک گذاری کمتر در اکثر موارد بدن را در برابر سرطان تخمدان محافظت می کند.

کاهش دهنده خطر: بستن لوله های رحمی

بستن لوله های رحمی برای محافظت در برابر سرطان تخمدان توصیه می شود. بیرون آوردن رحم نیز اثر مشابهی دارد.

کاهش دهنده خطر: برداشتن تخمدانها

برای زنانی که جهش های ژنتیکی دارند و این امر آنها را در خطر بالای ابتلا به سرطان تخمدان قرار می دهد، برداشتن تخمدان ها یک گزینه می باشد. این می تواند برای زنان بالای 40 سال که رحمشان را برداشته اند قابل ملاحظه باشد.

کاهش دهنده خطر: رژیم غذایی کم چرب

در حالی که هیچ رژیم غذایی قطعی برای پیشگیری از سرطان تخمدان وجود ندارد، ولی مدارکی وجود دارد که آنچه که ما می خوریم می تواند تفاوت قابل توجهی را در وضعیت سلامت ما ایجاد کند. در یک مطالعه جدید، زنانی که رژیم غذایی کم چربی به مدت حداقل 4 سال داشتند احتمال بروز سرطان تخمدان در آنها کمتر بود.برخی دانشمندان معتقدند که سرطان در زنانی که مقادیر زیادی میوه و سبزیجات مصرف می کنند کمتر احتمال دارد، اما مطالعات بیشتر برای تایید این ادعا مورد نیاز است.

دیدگاه تان را بیان نمایید

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • نشانی صفحه‌ها وب و پست الکترونیک بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.